ኢትዮጵያ፣ በህዳርና በ… ሁልጊዜ አስታውሳለሁ!! (ከፕሮፌሰር አለማየሁ ገ/ማርያም)

November 21, 2013
ከፕሮፌሰር አለማየሁ ገ/ማርያም
ትርጉም በነጻነት ለሀገሬ

የህዳር ወር በኢትዮጵያውያን በአሰቃቂነቱ ሁልጊዜ ሲታወስ ይኖራል፡፡

እ.ኤ.አ ኖቬምበር 2013 ሳውዲ አረቢያ ውስጥ በቃላት ለመግለጽ በሚዘገንን መልኩ በኢትዮጵያውያን/ት ላይ ሰቆቃ የተፈጸመበት ወር ነው፡፡ ላለፉት ጥቂት ዓመታት በሳውዲ አረቢያ በሚኖሩ፣ በሚሰሩና የፖለቲካ ጥገኝነት ለመጠየቅ ጥረት በማድረግ ላይ በሚገኙ ኢትዮጵያውያን/ት ላይ ስልታዊ የሆነ ጥቃት ሲሰነዘር ቆይቷል፡፡ እንዲያውም በግል በሚኖሩበት ቤት እምነታቸውን በማራመዳቸው ብቻ ኢትዮጵያውያኑ/ቱ ዜጎች ላይ የወንጀል ድርጊት ተፈጽሞባቸዋል፣ እንዲጋዙም ተደርጓል፡፡

እ.ኤ.አ 2011 የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቱ (Human Rights Watch) ዘገባ የሳውዲ አረቢያ ፖሊስ “ህገወጥ ስብሰባ በሚል ሰበብ 35 የክርስትና እምነት ተከታይ ኢትዮጵያወያንን/ትን“ “በአንድ ኢትዮጵያዊ የክርስትና እምነት ተከታይ የግል መኖሪያ ቤት በእየሱስ ክርስቶስ የልደት በዓል ዋዜማ ተሰባስበው ጸሎት በማድረግ ላይ እንዳሉ” በፖሊስ ቀጥጥር ስር ውለዋል” ይላል፡፡ በአሁኑ ጊዜ በሳውዲ አረቢያ ጥገኝነት በሚፈልጉ እና ሌሎች ስደተኛ ኢትዮጵያውያት የቤት ሰራተኖች ላይ በሚደረገው ሰብአዊ መብት ረገጣ ምክንያት ምንጊዜም የማያቋርጥ ትችት እየተደረገ መሆኑን መግለጽ ማጋነን አይሆንም፡፡ በዚህ ወር በዕየለቱ በሚባል መልኩ የሳውዲ አረቢያ ፖሊሶች፣ የደህንነት ኃላፊዎችና ተራ የሳውዲ ዜጎች በየመንገዱ ኢትዮጵያውያን/ት ዜጎችን ያድናሉ፣ ይደበድባሉ፣ ያሰቃያሉ፣ አንዳንድ ጊዜም ይገድላሉ፡፡ የሳውዲ ፖሊሶች ኢትዮጵያውያንን ሲያሰቃዩ የሚያሳየው የቪዲዮ ቅርፅ ለህሊና የሚሰቀጥጥ ነው፡፡ የሳውዲዎች ኢትዮጵያውያንን በየመንገዱ የማባረር ሁከት፣ ጥቃት የመሰንዘርና የመግደል ድርጊት ምንም ዓይነት ማብራሪያ አያስፈልገውም፡፡ በአሁኑ ጊዜ ሳውዲ አረቢያ ውስጥ በኢትዮጵያውያን/ት ላይ የሚፈጸመውን የሰብአዊ መብት ረገጣ የሚያሳየው የፎቶግራፍ ምስል አስደንጋጭና ከሰለጠነ የሰው ልጅ አስተሳሰብ በእጅጉ የዘለለ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ያለው ገዥ አስተዳደር 200 ሺ እና ከዚያ በላይ የሚሆኑትን በሳውዲ አረቢያ የሚኖሩትን ኢትዮጵያውያን/ት ለማገዝ ምን እያደረገ ነው? ምንም!!! እራሱ አምኖ በተቀበለው መሰረት ገዥው አስተዳደር ምን ያህል ኢትዮጵያውያን በሳውዲ አረቢያ እንደሚኖሩ እንኩዋን አያውቅም፣ ሆኖም ግን ተጨባጭነት በሌለው መልኩ ኢትዮጵያውያንን/ትን ከሳውዲ አረቢያ ሙሉ በሙሉ በተቻለ መጠን ወደ ኢትዮጵያ እመልሳለለሁ የሚል ቃል ገብቷል፡፡

የወባ ተመራማሪው “የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር”፣ ቴዎድሮስ አድሃኖም የሳውዲ መንግስት በግዛቱ በሚገኙት ስደተኛ ኢትዮጵያውያን/ት ሰራተኞች ላይ የፈጸመውን አረመኒያዊ የኃይል እርምጃ “መንግስቱ አውግዘዋል፡፡ ይኸ በፍጹም ተቀባይነት የለውም፡፡ ይህን ጉዳዩ የሳውዲ መንግስት እንዲያጣራ ጥሪ እናቀርባለን፡፡ እዚያ በነበሩበት ጊዜ በክብር መያዝ የነበረባቸውን ዜጎቻችንን ወደ ሀገራቸው ለመመለስም ደስተኞች ነን፡፡ ተቀባይነት የለውም” የሚለውን አባባል ገዥው አስተዳደር እንደ አስፈሪ የጭካኔ ድርጊቶች፣ ያለመሰልጠንነትና ዘግናኝ ጨካኝነትና ወንጀለኛነት የሚሉትን ቃላት ለመግለጽ የሚጠቀምበት የውግዘት ቃል ነው፡፡ አልጄዚራ እንደዘገበው ከሆነ በተፈጸመው ድርጊት ተበሳጭተው የነበሩ ኢትዮጵያውያን/ት አዲስ አበባ በሚገኘው የሳውዲ አረቢያ ኤምባሲ ፊት ለፊት በመገኘት ሰላማዊ ተቃውሟቸውን ለማሰማት በሄዱበት ጊዜ የገዥው አስተዳደር ፖሊስ በቁጥጥር በማዋል  ድብደባ ፍጽሞባቸዋል፡፡ “ፖሊሶች ከመጡ በኋላ ደብድበውናል፣ እና በአሁኑ ጊዜ ከ100 በላይ የሚሆኑ ሰዎች በእስር ቤት ይገኛሉ” በማለት የተቃዋሚው የሰማያዊ ፓርቲ ነባር አባል ጌትነት ባልቻ ገልጿል፡፡ ጌትነት በመቀጠልም “የፓርቲው ሊቀ መንበርና ምክትል ሊቀመንበር ከታሰሩት ውስጥ ይገኙበታል” በማለት ሀሳቡን አጠቃሏል፡፡

ሆኖም ግን ኢትዮጵያውያን/ት በሀዳር ወር መጎዳትና መጎሳቀል ለምን ይደንቀን? እ.ኤ.አ በኖቬምበር 2005 ያለው የገዢ አስተዳደር ለመናገር በሚዘገንን መልኩ የጭካኔ ድርጊት በአትዮጵያኖች ላይ ፈፅሞአል:: በዚያው ዓመት የፓርላማውን ምርጫ ተከትሎ በግንቦት ወር በጠራራ ፀሐይ የተዘረፈውን የህዝብ ድምጽ በመቀወም ድምጻቸውን ባሰሙ ኢትዮጵያውያን/ት ዜጎች እራሱ መለስ ዜናዊ ያቋቋመው አጣሪ ኮሚሽን 193 ያልታጠቁ ወንዶች፣ ሴቶች እና ልጆች በአዲስ አበባ መንገዶች በሰላማዊ መንገድ ተቃውሟቸውን በመግለጻቸውና እና ሌሎች በከፍተኛ ደህንነት በእስር ቤት የሚገኙ እስረኞችን ሆን ተብሎ በጥይት ደብድበዋል፣ ሌሎች 763 የሚሆኑት በጽኑ ቆስለዋል፡፡

እ.ኤ.አ ከ2007 ጀምሮ በየጊዜው በህዳር ወር እ.ኤ.አ የ2005 ምርጫን ተከትሎ በመቶዎች የሚቆጠሩ ጨዋና ያልታጠቁ ሰልፈኞች ተኩስ በመክፈት ገደሏቸው፣ አካለ ጎደሎ አደረጓቸው፡፡ እኔም ያንን ጊዜ ለማስታወሰ ስል መጻፌን ቀጥየ ነበር፡፡

በመጀመሪያው የማሰታወስ ጽሁፌ እ.ኤ.አ በኖቬምበር 2005 እና በጁን 2005 የተከፈለው መስዕዋትነት ለዘላለም ይታወሳል! ለአንባቢ ዎቼም ሳስታዉስ በህይወት ላሉትና ለሞቱት ምስክርነት መስጠት እንዳለባችሁ የሞራል ግዴታ ተጥሎባችኋል ብዬ ነበር፡፡ ኤሊ ዌይሰል የዕልቂቱ ተራፊና የኖቬል ተሸላሚ በክብር እንዳስቀመጠው “ማስታዋስ አለብን ምክንያቱም የጋራ ትውስታችን የሆኑትን ያለፉ ድርጊቶች የወደፊቱን ትውልድ መብት መከልከል ስለማንችል ነው መርሳት መጥፎ ነገር ብቻ አይደለም ነገር ግን ስድብም ነው፡፡ የሞቱትን መርሳት ሁለተኛ ከመግደል እኩል ነው፡፡”

በ2005 ያለቁትን መርሳት ማለት በእነርሱ ላይ የተፈጸሙትን ግፎች መርሳት እንዲህም ያሉትን አረመኔአዊ ወንጀል መርሳትማለት ነው፡፡ እልቂቱን መርሳት ማለት ወንጀለኞች ተጠያቂ እንዳይሆኑ የልብ ልብ መስጠት ማለት ነው፣ ምክንያቱም ወንጀሎቹ ተረስተዋል፡፡ በመጨረሻም መርሳት ማለት በስልጣን ላይ ያሉ ወንጀለኞች እንደገና እና እንደገና የወንጀል ደረጃውን ከፍ በማድረግና ተጠያቂነት የሌለበትን ሁኔታ በመፍጠር ወንጀል እንዲሰሩ ማበረታታት ማለት ነው፡፡

አስታውሳለሁ! በምንም አይነት አልረሳምም፣ በፍጹም!!!

አስታውሳለሁ ምክንያቱም እኔ ካላስታወስኩ ማን ያስታዉሳል? አስታውሳለሁ ምክንያቱም የምረሳ ከሆነ ወንጀሎችና ወንጀለኞች ይረሳሉ፡፡ የምረሳ ከሆነ ታሪክ እንዴት ሊያስታውስ ይችላል? ታሪክ ሊያስታውስ የሚችለው ሌላ ሊያስታውስ የሚችል ሰው ሲኖር ነው:: በህዳር፣ በታህሳስ፣ በጥር፣ በየካቲት፣ መጋቢት፣ ሚያዝያ… ዛሬ ለኢትዮጵያ ወጣቶችና ነገ ለሚወለዱ ህጻናት አስታውሳለሁ፡፡

የእኔን ስራ በማድነቅና ለበርካታ ዓመታት ሲደግፉ ሲቆዩ ሌሎች ደግሞ ሲተቹ ሲቃወሙ የሚኖሩ አሉ። እኔ በኢትዮጵያውያን ሰበአዊ መብቶች ችኮ ነው ይሉኛል:: በኢትዮጵያውያን ሰበአዊ መብቶች ችኮ መሆን ለኔ ታላቅ ክበር ነው::

የ2005 ዕልቂትን አስታውሳሁ፡፡ እያንዳንዱን በግፍ የተገደሉትን አስታዉሳለሁ፡፡ አስታውሳለሁ ወጣት ሴቶች ወደፊት እናት ላይሆኑ፣ ወጣት ወንዶችን የአራዊቱን  ጭፍረኞች ገዳዮችን አልረሳም  ወደፊት አባት ላይሆኑ፣ ወላጅ የሌላቸውን ወላጆቻቸው የተገደሉባቸውን አስታውሳለሁ፡፡ ልጆቻቸው የተገደሉባቸውን እናቶችንና አባቶችን አስታውሳለሁ::

ወንጀለኞችን አልረሳም፣ ተንኮል የሰሩትን 237ቱን የፖሊስ አባላት አስታውሳለሁ፣ የወንጀለኞችን ቁንጮና መሪ የነበረዉን አራዊትን  አልረሳም:: የአራዊቱን  ጭፍረኞች ገዳዮችን አልረሳም::

አስታውሳሁ፣ መቼ ረሳለሁ: ሁልጊዜ  ህዳርን፣ ታህሳስን፣ ጥርን፣ የካቲትን፣ መጋቢትን፣ ሚያዝያን…. አልረሳም፡፡

ተ.ቁ

ስም

ጾታ

እድሜ

ስራ



መግለጫ

1

ሬቡማ ኢርጋታ
ወ

34

ግንበኛ

2

መለሳቸው አለምነው
ወ

16

ተማሪ

3

ሀድራ ኦስማን
ወ

22

አይታወቅም

4

ጃፋር ኢብራሂመ
ወ

28

ቢዝነስ

5

መኮንን
ወ

17

አይታወቅም

6

ወልደሰማያት
ወ

17

7

ባህሩ ደምለው
ወ

አይታወቅም

8

ፈቀደ ነጋሽ
ወ

25

መካኒክ

9

አብርሀምይልማ
ወ

17

ታከሲ ነጂ

10

ያሬድ እሸቴ
ወ

23

ቢዝነስ

11

ከበደ ገ/ህይወት
ወ

17

ተማሪ

12

ማቴዎስ ፍልፍሉ
ወ

14

ተማሪ

13

ጌትንት ወዳጆ
ወ

48

ቢዝነስ

14

ቃሰም ራሽድ
ወ

21

መካኒክ

15

ሸውሞሊ
ወ

22

ቢዝነስ

16

አሊየ ኢሳ
ወ

20

የቀን ስራ

17

ሣምሶን ያዕቆብ
ወ

23

የህዝብ ማመላ

18

አለባለው አበበ
ወ

18

ተማሪ

19

በልዩ ዛ
ወ

18

ትራንስ. ረዳት

20

ዩሱፍ ጀማል
ወ

23

ተማሪ

21

አብርሃም አገኘሁ
ወ

23

ትራንስ.ረዳት

22

መሀመድ በቃ
ወ

45

አርሶ አደር

23

ረዴላ አወል
ወ

19

የታክሲ ረዳት

24

ሀብታሙ ኡርጋ
ወ

30

ቢዝነስ

25

ዳዊት ፀጋዬ
ወ

19

መካኒክ

26

ገዛኸኝ ገረመው
ወ

15

ተማሪ

27

ዮናስ አበራ
ወ

24

አይታወቅም

28

ግርማ ወልዴ
ወ

38

ሾፌር

29

ደስታ ብሩ
ሴ

37

ቢዝነስ

30

ለገሰ ፈይሳ
ወ

60

ቢዝነስ

31

ተስፋዬ ቡሽራ
ወ

19

ጫማ ጠጋኝ

32

ቢንያም ደገፋ
ወ

18

ስራ አጥ

33

ሚሊዮን ሮቢ
ወ

32

ትራንስ.ረዳት

34

ደረጀ ደኔ
ወ

24

ተማሪ

35

ነብዩ ሃይሌ
ወ

16

ተማሪ

36

ምትኩ ምዋለንዳ
ወ

24

ዶመስቲክ ሰራተኛ

37

አንዋር ሱሩር
ወ

22

ቢዝነስ

38

ንጉሴ ዋብግነ
ወ

36

ዶመስቲክ ሰራተኛ

39

ዙልፋ ሀሰን
ወ

50

የቤት እመቤት

40

ዋስይሁን ከበደ
ወ

16

ተማሪ

41

ኤርሚያስ ከበደ
ወ

20

ተማሪ

42

00428
ወ

25

አይታወቅም

43

00429
26

አይታወቅም

44

00430
30

አይታወቅም

45

አዲሱ በላቸው
ወ

25

አይታወቅም

46

ደመቀ አበበ
ወ

አይታወቅም

47

00432
22

አይታወቅም

48

00450
20

አይታወቅም

49

13903
25

አይታወቅም

50

00435
30

አይታወቅም

51

13906
25

አይታወቅም

52

ተማም ሙክታር
ወ

25

53

በየነ በዛ
ወ

25

አይታወቅም

54

ወሰን አሰፋ
ወ

25

አይታወቅም

55

አበበ አንተነህ
ወ

30

አይታወቅም

56

ፈቃዱ ኃይሌ
ወ

25

አይታወቅም

57

ኤሊያስ ጎልቴ
ወ

አይታወቅም

58

ብርሃኑ ዋርካ
ወ

59

አሸብር መኩሪያ
ወ

አይታወቅም

60

ዳዊት ሰማ
ወ

አይታወቅም

61

መርሀጽድቅ ሲራክ
ወ

አይታወቅም

62

በለጠ ጋሻውጠና
ወ

አይታወቅም

63

ብኃይሉ ተስፋዬ
ወ

20

አይታወቅም

64

21760
18

አይታወቅም

65

21523
25

አይታወቅም

66

11657
24

አይታወቅም

67

21520
21

አይታወቅም

68

21781
60

አይታወቅም

69

ጌታቸው አዘዘ
ወ

45

አይታወቅም

70

21762
75

አይታወቅም

71

11662
45

አይታወቅም

72

21763
25

አይታወቅም

73

13087
30

አይታወቅም

74

21571
25

አይታወቅም

75

21761
21

አይታወቅም

76

21569
25

አይታወቅም

77

13088
30

አይታወቅም

78

እንዳልካቸው ገብርኤል
ወ

27

አይታወቅም

79

ኃይለማርያም አምባዬ
ወ

20

አይታወቅም

80

መብራቱ ዘውዱ
ወ

27

አይታወቅም

81

ስንታየሁ በየነ
ወ

14

አይታወቅም

82

ታምሩ ኃይለሚካኤል
ወ

አይታወቅም

83

አድማሱ አበበ
ወ

45

አይታወቅም

84

እቴነሽ ይማም
ወ

50

አይታወቅም

85

ወርቄ አበበ
ወ

19

አይታወቅም

86

ፈቃዱ ደግፌ
ወ

27

አይታወቅም

87

ሸምሱ ካሊድ
ወ

25

አይታወቅም

88

አብዱዋሂደ አህመዲን
ወ

30

አይታወቅም

89

ታከለ ደበሌ
ወ

20

አይታወቅም

90

ታደሰ ፌይሳ
ወ

38

አይታወቅም

91

ሶሎሞን ተስፋዬ
ወ

25

አይታወቅም

92

ቅጣው ወርቁ
ወ

25

አይታወቅም

93

ደስታ ነጋሽ
ወ

30

አይታወቅም

94

ይለፍ ነጋ
ወ

15

አይታወቅም

95

ዮሀንስ ኃይሌ
ወ

20

አይታወቅም

96

በኃይሉ ብርሀኑ
ወ

30

አይታወቅም

97

ሙሉ ሶሬሳ
ወ

50

አይታወቅም

98

የቤት እመቤት
አይታወቅም

99

ቴዎድሮስ
ወ

23

አይታወቅም

100

ጫማ ሰሪ
ወ

ጫማ ሰሪ

101

በኃይሉ ብርሃኔ
ወ

30

አይታወቅም

102

ሙሉ ሶሬሳ
ወ

50

የቤት እመቤት

103

ቴዎድሮስ ኃይሌ
ወ

23

ጫማ ሻጭ

104

ደጄኔ ይልማ
ወ

18

መጋዝን ጠባቂ

105

ኡጋሁን ወልደገብርኤል
ወ

18

ተማሪ

106

ደረጀ ማሞ
ወ

27

አናጺ

107

ረጋሳ ፈይሳ
ወ

55

ላውንድሪ ሰራተኛ

108

ቴዎድሮስ ገብረዎልድ
ወ

28

የግል ንግድ

109

መኮንን ገ/እግዚአብሄር
ወ

20

መካኒክ

110

ኤሊያስ ገ/ጊዮርጊስ
ወ

23

ተማሪ

110

አብርሀም መኮንን
ወ

21

የቀን ሰራተኛ

111

ጥሩወርቅ ገ/ጻድቅ
ሴ

41

የቤት እመቤት

112

ሄኖክ መኮንን
ወ

28

አይታወቅም

113

ጌቱ ምሀትተ
ወ

24

አይታወቅም

114

ክብነሽ ታደሰ
ሴ

52

አይታወቅም

115

መሳይ ስጦታው
ወ

29

የግል ንግድ

116

ሙሉአለም ወይሳ
ሴ

15

አይታወቅም

117

አያልሰው ማሞ
ወ

23

አይታወቅም

118

ስንታየሁ መለሰ
ወ

24

የቀን ሰራተኛ

119

ጸዳለ ቢራ
ሴ

50

የቤት እመቤት

120

አባይነህ ሰራሴድ
ወ

35

ልብስ ሰፊ

121

ፍቅረማርያም ተሊላ
ወ

18

ሾፌር

122

አለማየሁ ገርባ
ወ

26

አይታወቅም

124

ጆርጅ አበበ
ወ

36

የግል ትራንስፖርት

125

ሀብታሙ ዘገየ
ወ

16

ተማሪ

126

ምትኩ ገ/ስላሴ
ወ

24

ተማሪ

127

ትዕዛዙ መኩሪያ
ወ

24

የግል ንግድ

128

ፈቃዱ ዳልጌ
ወ

36

ልብስ ሰፊ

129

ሸዋጋ ወ/ጊዮርጊስ
ወ

38

የቀን ሰራተኛ

130

አለማየሁ ዘውዴ
ወ

32

የቴክስታይል ሰራተኛ

131

ዘላለም ገ/ጻድቅ
ወ

31

የታክሲ ሾፌር

132

መቆያ ታደሰ
ሴ

19

ተማሪ

133

ሀይልየ ሁሴን
ወ

19

ተማሪ

134

ፍስሀ ገ/ጻድቅ
ሴ

23

የፖሊስ ተቀጣሪ

135

ወጋየሁ አርጋው
ወ

26

ስራ ፈላጊ

136

መላኩ ከበደ
ወ

19

አይታወቅም

137

አባይነህ ኦራ
ወ

25

ልብስ ሰፊ

138

አበበች ሆለቱ
ሴ

50

የቤት እመቤት

139

ደመቀ ጀንበሬ
ወ

30

አርሶ አደር

140

ክንዴ ወረሱ
ወ

22

ስራ ፈላጊ 141

141

እንዳለ ገ/መድህን
ወ

23

የግል ንግድ

142

አለማየሁ ወልዴ
ወ

24

መምህር

143

ብስራት ደምሴ
ወ

24

መኪና አስመጭ

144

መስፍን ጊዮርጊስ
ወ

23

የግል ንግድ

145

ወሎ ዳሪ
ወ

18

የግል ንግድ

146

በሀይሉ ገ/መድህን
ወ

20

የግል ንግድ

147

ሲራጂ ኑሩ ሰይድ
ወ

18

ተማሪ

148

እዮብ ገ/መድህን
ወ

25

ተማሪ

149

ዳንኤል ሙሉጌታ
ወ

25

የቀን ሰራተኛ

150

ቴዎድሮስ ደገፋ
ወ

25

የጫማ ፋብሪካ ሰራተኛ

151

ጋሻው ሙሉጌታ
ወ

24

ተማሪ

152

ከበደ ኦርቄ
ወ

22

ተማሪ

153

ለሊሳ ፋጤሳ
ወ

21

ተማሪ

154

ጃገማ ባሻ
ወ

20

ተማሪ

155

ደበላ ጉታ
ወ

15

ተማሪ

156

መላኩ ፈይሳ
ወ

16

ተማሪ

157

እልፍነሽ ተክሌ
ሰ

45

አይታወቅም

158

ሀሰን ዱላ
ወ

64

አይታወቅም

159

ሁሴን ሀሰን ዱላ
ወ

25

አይታወቅም

160

ደጀኔ ደምሴ
ወ

15

አይታወቅም

161

ዘመድኩን አግደው
ወ

18

አይታወቅም

162

ጌታቸው ተረፈ
ወ

16

አይታወቅም

163

ደለለኝ አለሙ
ወ

20

አይታወቅም

164

ዩሱፍ ኡመር
ወ

20

አይታወቅም

165

መኩሪያ ተበጀ
ወ

22

አይታወቅም

166

ባድሜ ተሻማሁ
ወ

20

አይታወቅም

167

አምባው ጌታሁን
ወ

38

አይታወቅም

168

ተሾመ ኪዳኔ
ወ

65

የጤና ባለሙያ

169

ዮሴፍ ረጋሳ
ወ

አይታወቅም

170

አብዩ ንጉሴ
ወ

አይታወቅም

171

ታደለ በሀጋ
ወ

አይታወቅም

172

ኤፍሬም ሻፊ
ወ

አይታወቅም

173

አበበ ሀማ
ወ

አይታወቅም

174

ገብሬ ሞላ
ወ

አይታወቅም

175

ሰይዴ ኑረዲን
ወ

አይታወቅም

176

እንየው ጸጋዬ
ወ

32

እረዳት ትራንስፖርት

177

አብዱራህማን ፈረጅ
ወ

32

የእንጨት ስራ ባለሙያ

178

አምባው ብጡል
ወ

60

የቆዳ ፋብሪካ ሰራተኛ

179

አብዱልመናን ሁሴን
ወ

28

የግል ንግድ

180

ጅግሳ ሰጠኝ
ወ

18

ተማሪ

181

አሰፋ ነጋሳ
ወ

33

አናጺ

182

ከተማ ኡንኮ
ወ

23

ልብስ ሰፊ

183

ክብረት እልፍነህ
ወ

48

የጥበቃ ሰራተኛ

184

እዮብ ዘመድኩን
ወ

24

የግል ንግድ

185

ተስፋዬ መንገሻ
ወ

15

የግል ንግድ

186

ካፒቴን ደበሳ ቶሎሳ
ወ

58

የግል ንግድ

187

ትንሳኤ ዘገየ
ወ

14

ልብስ ሰፊ

188

ኪዳና ሹክሩ
ወ

25

የቀን ሰራተኛ

189

አንዷለም ሺበለው
ወ

16

ተማሪ

190

አዲሱ ተስፋሁን
ወ

19

የግል ንግድ

191

ካሳ በየነ
ወ

28

ልብስ ሽያጭ

192

ይታገሱ ሲሳይ
ወ

22

አይታወቅም



የጸጥታ ኃይሎች እርስ በእርስ ባደረጉት የተኩስ ልውውጥ በጥይት የተገደሉ ሰዎች፣



193

ነጋ ገብሬ
ወ

194

ጀበና ደሳለኝ
ወ

195

ሙሊታ ኢርኮ
ወ

196

የሃንስ ሶሎሞን
ወ

197 አሸናፊ ደሳለኝ
ወ

198

ፈይሳ ገ/መንፈስ
ወ

በመቶዎቹ የሚቆጠሩትን የግድያ ሰለባዎች፣ አካለ ጎደሎዎች፣ ቁስለኞች፣ በኃይል የተመቱትንና ሰውነታቸው በጥይት የተበሳሱትን ሁሉ አስታውሳለሁ፡፡

እ.ኤ.አኖቬምበር 2/2005 ከቃሊቲእስርቤትለማምለጥሲሞክሩበታጣቂዎችበተከፈተተኩስበጥይትተደብድበውያለቁሰዎችስምዝርዝር፣

ተ.ቁ

ስም

ጾታ

የተከሰሱበት ጥፋት፣

1

ጠይብ ሸምሱ መሀመድ
ወ

ለትጥቅ አመጽ በማነሳሳት
2

ሳሊ ከበደ
ወ

ምንም ዓይነት ክስ አልተጠቀሰም
3

ሰፊው እንድሪስ ታፈሰ
ወ

በአስገድዶ መድፈር
4

ዘገዬ ተንኮሉ በላይ
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
5

ቢያድግልኝ ታመነ
ወ

የተወነጀሉበት ያልታወቀ
6

ገብሬ መስፍን ዳኘ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
7

በቀለ አብርሃም ታዬ
ወ

በህዝብ ላይ ሁከት በመፍጠር
8

ጉታ ሞላ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
9

ኩርፋ መልካ ተሊላ
ወ

በማስፈራራት ወንጀል
10

በጋሻው ተረፈ ጉደታ
ወ

የህዝብን ሰላም በማደፍረስ ወንጀል
12

አብደልወሃብ አህመዲን
ወ

በዘርፊያ ወንጀል
13

ተስፋዬ አብይ ሙሉጌታ
ወ

ለትጥቅ አመጽ በማነሳሳት
14

አዳነ ቢረዳ
ወ

በነፍስ ማጥፋት ወንጀል
15

ይርዳው ከርሴማ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
16

ባልቻ አለሙ ረጋሳ
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
17

አቡሽ በለው ወዳጆ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
18

ዋለልኝ ታምሬ በላይ
ወ

በአስገድዶ መድፈር
19

ቸርነት ኃይሌ ቶላ
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
20

ተማም ሸምሱ ጎሌ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
21

ገብየሁ በቀለ አለነ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
22

ዳንኤል ታዬ ለኩ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
23

መሀመድ ቱጂ ቀኔ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
24

አብዱ ነጂብ ኑር
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
25

የማታው ሰርቤሎ
ወ

በአስገድዶ መድፈር
26

ፍቅሩ ናትናኤል ሰውነህ
ወ

በማስፈራራት ወንጀል
27

ሙኒር ከሊል አደም
ወ

በህዝብ ላይ ሁከት በመፍጠር
28

ኃይማኖት በድሉ ተሸመ
ወ

ጽንፈኝትን በማራመድ
29

ተስፋዬ ክብሮም ተኬ
ወ

በዥርፊያ ወንጀል
30

ወርቅነህ ተፈራ ሁንዴ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
31

ሲሳይ ምትኩ ሁነኛ
ወ

በማጭበርበር ወንጀል
32

ሙሉነህ አይናለም ማሞ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
33

ታደሰ ሩፌ የኔነህ
ወ

በማስፈራራት ወንጀል
34

አንተነህ በየቻ ቁበታ
ወ

ለትጥቅ አመጽ በማነሳሳት
35

ዘሪሁን መርሳ
ወ

በንብረት ላይ ጉዳት በማድረስ ወንወጀል
36

ወጋየሁ ዘሪሁን አስፋው
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
37

በከልካይ ታምሩ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
38

የራስወርቅ አንተነህ
ወ

በማጭበርበር ወንጀል
39

ባዝዘው ብርሀኑ
ወ

ግብረሰዶም በመፈጸም ድርጊት
40

ሶሎሞን እዮብ ጉታ
ወ

በአስገድዶ መድፈር ወንጀል
41

አሳዩ ምትኩ አራጌ
ወ

በማስፈራራት ወንወጀል
42

ጋሜ ኃይሉ ዘገዬ
ወ

በህዝብ ላይ ሁከት በመፍጠር
43

ማሩ እናውጋው ድንበሬ
ወ

በአስገድዶ መድፈር ወንጀል
44

እጂጉ ምናለ
ወ

በግድያ ሙከራ ወንጀል
45

ኃይሉ ቦስኔ ሀቢብ
ወ

የተቀደሰን ቦታ በማራከስ
46

ጥላሁን መሰረት
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
47

ንጉሴ በላይነህ
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
48

አሸናፊ አበባው
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
49

ፈለቀ ድንቄ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
50

ጀንበሬ ድንቅነህ ቢለው
ወ

በህዝብ ላይ ሁከት በመፍጠር
51

ቶሎሳ ወርቁ ደበበ
ወ

የዝርፊያ ወንጀል
52

መካሻ በላይነህ ታምሩ
ወ

የህዝብን ሰላም በማደፍረስ
53

ይፍሩ አደራው
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
54

ፋንታሁን ዳኘ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
55

ጥበቤ ዋቀኔ ቱፋ
ወ

ለትጥቅ አመጽ በማነሳሳት
56

ሶሎሞን ገብረአምላክ
ወ

የህዝብን ሰላም በማደፍረስ
57

ባንጃው ቹቹ ካሳሁን
ወ

በዝርፊያ ወንጀል
58

ደመቀ አበጀ
ወ

በግድያ ሙከራ ወንጀል
59

እንዳለ እውነቴ መንግስቴ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
60

አለማየሁ ጋርባ
ወ

እ.ኤ.አ በ2004 ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተማሪዎች አመጽ ጋር በተያያዘ መልኩ በቁጥጥር የዋሉ
61

ሞርቆታ ኢዶሳ
ወ

የተወነጀሉበት ምክንያት ያልታወቀ
ለምዘገባ፣ በዚህ እልቂት ላይ ተዋንያን የነበሩ 237 የተረጋገጠ የፖሊስ እና የደህንነት አባላት ዝርዝርን የያዘ ሰነድ ተቀምጧል፡፡

የኔሰው ገብሬን አስታውሳለሁ!

Yenesew Gebre from Dawro-Waka Ethiopia
የኔሰው ገብሬ
እ.ኤ.አ በ11/11/11 የኔሰው ገብሬ የተባለ የ29 ዓመት መምህር እና የሰብአዊ መብት ተሟጋች በደቡብ ኢትዮጵያ በዳውሮ ዞን በተርጫ ከተማ ከህዝብ መሰብሰቢያ ዳራሽ ፊት ለፊት እሳት በመለኮስ እራሱን በእሳት አያይዟል፡፡ ለሶስት ቀናት ቆስሎ ከቆየ በኋላ ህይወቱ ሊያልፍ ችሏል፡፡ እራሱን በእሳት ከማያያዙ በፊት የኔሰው ከህዝብ መሰብሰቢያ አዳራሽ ውጭ ለተሰበሰበ ህዝብ እንዲህ የሚል ንግግር አሰምቶ ነበር፣ “በእኩልነት ላይ ባልተመሰረተ አስተዳደር እና ፍትህ በሌለበት እንዲሁም የሰብአዊ መብት በማይከበርበት አገር ውስጥ እራሴን ለመስዋዕትነት አቀርባለሁ፣ ይህንንም በማድረጌ ወጣቱ ትውልድ ነጻ ይወጣል፡፡” የአትዮጵያ ጀግናዉ የእኔሰው ገብሬን አስታውሳለሁ…

“ገዳዮችን አስታውሳለሁ፣ የግድያ ሰለባዎችንም አስታውሳለሁ፣ ለትግሌ የሚያግዙ አንድ ሺ እና ከዚያ በላይ ያሉ አሳማኝ ምክንያቶች እና ተስፋ ቢኖረኝም፡፡ ባስታወስኩ ቁጥር ተስፋየ ይሟጠጣል፣ ያንን ድርጊት ባስታውስኩ ቁጥር ደግሞ ተስፋቢስነቴን የማስወገድ ኃላፊነት እንዳለብኝ እገነዘበላሁ፣ ተስፋ ከተስፋቢስነት በላይ ነው፡፡“ ይላል ኤሊ ዊሴል!

**ለጥቃቱ ሰለባዎች ተጨማሪ መረጃ ይሆን ዘንድ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ተሟጋች የሆኑት ያሬድ ኃ/ማርያም እ.ኤ.አ ሜይ 15/2006 “በሰው ልጆች ላይ የተፈጸመ  ወንጀል በኢትዮጵያ፣ የጁንና ኖቬምበር 2005 የአዲስ አበባው ዕልቂት“ በሚል ርዕስ ለአውሮፓ ህብረት ፓርላሜንት ለልማትና ውጭ ጉዳዮች እና ለሰብአዊ መብቶች ንዑስ ኮሚቴ አስቸኳይ ጥምር ጉባኤ የቃረቡትን ምስክርነት ይመለከቷል፡፡

***የመርማሪ ኮሚሽኑ ሪፖርት ሙሉ በሙሉ የጥቃቱ ሰለባዎችን ነጻ ሲያወጣ አጠቃላይ ኃላፊነቱን ግን በፖሊስና ታጣቂ ኃይሎች ላይ ደፍድፎታል፡፡ መርማሪ ኮሚሽኑ አስተያየቱን በመቀጠል እንደሚከተለው አጠቃሎታል፣ “በተቃዋሚዎቹ የተጎዳ ንብረት የለም፣ በመንግስት በሞኖፖል በተያዘው መገናኛ ብዙሀን እንደተለፈፈው ጥቂት ተቃዋሚዎች የእጅ ቦንቦችንና ጠመንጃዎችን ታጥቀዋል እንደሚለው ሳይሆን በተቃራኒው የእጅ ቦንብ እና ጠብመንጃ የታጠቀ አንድም የተቀዋሚ አባል የለም፣ በመንግስት ታጣቂ ኃይሎች የተከፈተው ተኩስ ሰላማዊ ሰልፈኞችን ለመበተን ሳይሆን በተቃራኒው የሰልፈኞችን ጭንቅላትና ደረት ለመበርቀስ ዒላማ ያደረገ ነበር፡፡” የመርማሪ ኮሚሽኑ የ193 የእልቂቱ ሰለባዎችን ስም ዝርዝር የያዘ ሰነድ የሚያካትተው እ.ኤ.አ ከጁን 6 – 8 እና ከኖቬምበር 1- 4/2005 በዚህ ጊዜ ብቻ ያለውን ድርጊት እንዲያጣራ ለአጣሪ ኮሚሽኑ የተሰጠው ስልጣን ነበር፡፡ አጣሪ ኮሚሽኑ ግን በፓርላማው ከተሰጠው የጊዜ ገደብ ውጭ ከህግ ውጭ በመንግስት የፖሊስና የደህንነት ኃይሎች የተፈጸሙ ግድያዎችን ስም ዝዝዝር ያገኘ ቢሆንም እነዚህ ግድያዎች ኮሚሽኑ እንዲያጣራ ተለይቶ ከተሰጠው ጊዜ ውጭ በመሆናቸ ለህዝብ ይፋ ሳያደርገው ቀርቷል፡፡